Seminarium "Wyroby budowlane na rynku europejskim - wymagania i kierunki zmian”

W dniu 8 grudnia 2009 roku, w Instytucie Techniki Budowlanej, przy ulicy Filtrowej 1, odbyło się seminarium poświęcone kierunkom zmian jakie mogą mieć miejsce w przepisach dotyczących wyrobów budowlanych wprowadzanych na rynek europejski. Ewolucja wymagań w tym zakresie wynika przede wszystkim z wejścia w życie zmodyfikowanej dyrektywy dotyczącej ekoprojektowania wyrobów (2009/125/WE), planowanego zastąpienia obowiązującej dotychczas dyrektywy budowlanej 89/106/EWG (CPD) rozporządzeniem ustanawiającym zharmonizowane warunki wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych (CPR), projektu zmian w dyrektywie dotyczącej charakterystyki energetycznej budynków (EPBD) oraz coraz bardziej widocznego w budownictwie dążenia do osiągnięcia zgodności z zasadami zrównoważonego rozwoju.
Seminarium otworzył Zastępca Dyrektora ITB ds. Współpracy z Gospodarką dr inż. Jan Bobrowicz, który zaakcentował wagę prezentowanych zagadnień dla wszystkich uczestników rynku budowlanego, zarówno w Polsce jak i w pozostałych państwach członkowskich Unii Europejskiej, podkreślił również rosnące znaczenie zasad zrównoważonego rozwoju w budownictwie.

Pierwszy referat, zatytułowany „Wprowadzanie wyrobów budowlanych na rynki Europejski – porównanie dyrektywy 89/106/EWG i projektu rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady”, który wygłosił dr inż. Sebastian Wall, zawierał informacje dotyczące zmian jakie może przynieść projekt rozporządzenia ustanawiającego warunki wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych (KOM (2008) 311).  Na początku przedstawione zostało zagadnienie swobodnego przepływu towarów w obrębie Unii Europejskiej w odniesieniu do wyrobów budowlanych oraz hamujących go barier technicznych, omówiono też harmonizację techniczną jako sposób na ich usunięcie. Kolejnym poruszonym tematem były działania Komisji Europejskiej dotyczące sektora budowlanego, ze szczególnym uwzględnieniem projektu rozporządzenia CPR. Omówione zostały nowe definicje oraz zmiany, jakie mogą mieć miejsce w podstawowych wymaganiach dotyczących wyrobów budowlanych. Zwrócono uwagę na zmianę roli oznakowania CE, deklaracje właściwości użytkowych wyrobu, nowe procedury uproszczone oraz ułatwienia dla małych i średnich przedsiębiorstw. Przedstawiono przebieg procedury współdecydowania, obecny stopień  zaawansowania, możliwe scenariusze dalszych wydarzeń, a także uwagi, które do projektu Komisji zgłaszał Instytut Techniki Budowlanej, poprawki wprowadzone przez Parlament Europejski oraz reakcję na nie ze strony Komisji. Podkreślono rolę konsensusu w sprawie konieczności bardziej intensywnej ochrony środowiska naturalnego dzięki stosowaniu analizy pełnego cyklu życia produktów oraz deklaracji środowiskowych. Na zakończenie omówione zostały inne działania wpływające na rynek wyrobów w Unii Europejskiej, w tym nowelizacja dyrektyw nowego podejścia, ustanowienie wspólnych zasad dotyczących harmonizacji wymagań w zakresie akredytacji i nadzoru nad rynkiem oraz decyzje w sprawie wspólnych ram wprowadzania wyrobów do obrotu.

Kolejny wykład, noszący tytuł „Nowe elementy regulacji i warunków oznakowania CE. Nowa forma deklaracji zgodności. Procedury uproszczone”, dotyczący wprowadzania wyrobów budowlanych na rynek, poprowadziła mgr inż. Jadwiga Tworek. Omówione zostały zasady wprowadzania wyrobów budowlanych na rynek według dyrektywy CPD, z uwzględnieniem obowiązków producenta, wstępnych badań typu, zakładowej kontroli produkcji oraz wymaganych dokumentów oceny zgodności. W dalszej kolejności zostały przedstawione zakładane cele, którym ma służyć wprowadzenie projektowanego rozporządzenia CPR. Ma ono zagwarantować, że wprowadzanym na rynek wyrobom budowlanym będą towarzyszyły wiarygodne informacje opisujące ich właściwości użytkowe oraz ustanowić wspólny język techniczny, w którym producenci będą je określali. Omówione zostały również nowe wytyczne dotyczące deklaracji właściwości wyrobu, z podkreśleniem możliwości zróżnicowania jej zawartości, uzależnionego od  miejsca wprowadzenia na rynek po raz pierwszy, a także sposobu określania właściwości – na podstawie zharmonizowanej normy lub Europejskiej Oceny Technicznej, albo z wykorzystaniem specjalnej dokumentacji technicznej (SDT). Następnie przedstawiono tematykę uregulowań prawnych mających wpływ na oznakowanie CE wyrobów budowlanych, w tym dyrektywy 2009/125/WE.  Omówione zostały też oznakowania dobrowolne, wynikające z innych przepisów. Wystąpienie zakończyło się przybliżeniem tematu zielonych zamówień publicznych (GPP) w Europie i w Polsce.

Trzeci referat – „Nowy zakres wymagań stawianych wyrobom budowlanym, związanych z efektywnością energetyczną budownictwa” – zaprezentował dr inż. Robert Geryło. Przekazane zostały informacje dotyczące wpływu właściwości wyrobów budowlanych na charakterystykę energetyczną budynków, z wyszczególnieniem takich cech jak opór cieplny i współczynnik przewodzenia ciepła dla izolacji i wyrobów murowych, współczynnik przenikania ciepła i przepuszczalność powietrza dla okien, drzwi i ścian osłonowych, a także przepuszczalność energii promieniowania słonecznego i światła widzialnego dla oszkleń. Ponadto omówiono zmiany, jakie zostały wprowadzone w ostatnim czasie w  „Rozporządzeniu w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie”, dotyczące wymagań energetycznych. W kolejnej części wystąpienia przybliżono kierunek zmian, jakie mają być wprowadzone w nowej wersji dyrektywy dotyczącej charakterystyki energetycznej budynków (EPBD), kalendarium nowelizacji, a także wytyczne odnośnie krajowego planu jej wdrożenia.

Jako ostatni zabrał głos dr inż. Michał Piasecki, który poprowadził wykład pod tytułem „Kryteria oceny wyrobów i obiektów budowlanych pod kątem zgodności z wymaganiami zrównoważonego rozwoju”. Na wstępie przedstawione zostały podstawowe założenia idei zrównoważonego rozwoju, wyzwania jakie niesie za sobą jej wdrażanie w budownictwie, a także istotne w tym zakresie inicjatywy Unii Europejskiej. Kolejnym poruszonym tematem były narzędzia mające wspomóc ten proces, w tym kryteria ekologiczne dla budownictwa w zamówieniach publicznych, znaki ekologiczne, systemy zarządzania środowiskowego, deklaracje środowiskowe wyrobów budowlanych oraz certyfikacja środowiskowa budynków, mająca stanowić istotny bodziec aktywizujący mechanizmy rynkowe. Następnie omówiono skierowane do przedsiębiorców oznakowanie ekologiczne oferowane przez ITB, czyli Przyjazny wyrób, Przyjazny budynek oraz Przyjazna technologia, przybliżając wymagania jakie musza być spełnione w celu uzyskania każdego z nich. Szczególna uwagę poświęcono systemowi oceny środowiskowej budynków opracowanemu w ITB, zaprezentowano jej założenia, części składowe oraz metodykę obliczeń. Na zakończenie po raz kolejny podkreślona została waga wprowadzania omówionych rozwiązań na rynek budowlany dla celów ochrony środowiska naturalnego i wdrażania zasad zrównoważonego rozwoju.

Zarówno ilość zgromadzonych na seminarium słuchaczy, jak i przeprowadzona po zakończeniu prezentacji dyskusja, potwierdziły, że środowisko producentów wyrobów budowlanych z uwagą obserwuje bieżące zmiany w prawie europejskim. Warto podkreślić fakt, że zainteresowanie to nie ogranicza się tylko do aspektów, których stosowanie będzie obowiązkowe, ale dotyczy także możliwości uzyskania przewagi rynkowej z wykorzystaniem dobrowolnego doskonalenia i promowania ekologicznych cech produkowanych wyrobów budowlanych, co stanowi dodatkowy argument w negocjacjach z inwestorami z sektora publicznego i przyczynia się do zwiększenia zainteresowania odbiorców prywatnych.

mgr inż. Łukasz Adamus
Instytut Techniki Budowlanej